Zamknięcie informacji o cookies W ramach naszych serwisów internetowych stosujemy pliki cookies. Używamy cookies, żeby zrozumieć w jaki sposób użytkownicy korzystają z witryny i dostosować ją tak, aby korzystanie z niej było dla nich przyjemniejsze i ciekawsze. Stosujemy cookies także w celach reklamowych i statystycznych. Cookies mogą być również stosowane przez współpracujących z nami reklamodawców oraz przez firmy badawcze.W każdej chwili mogą Państwo zmienić swoje ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczone w Państwa urządzeniu końcowym.

Zabytki




Słup Koniński

O każdej porze roku wygląda tak samo interesująco. Czy to przykryty śniegiem czy w pełnym słońcu. Najstarszy słup drogowy w Polsce i jeden z najstarszych w Europie wyznacza połowę drogi między Kruszwicą, a Kaliszem. Słup ma kształt kręgla, mierzy 252 cm, wykonano go z piaskowca. Inskrypcja głosi, że został ufundowany w 1151 roku przez komesa Piotra:

"Roku od wcielenia Pana naszego 1151

Pokazuje ta wskazówka prawości drogi,

że  tu jest środek (drogi) do Kalisza z Kruszwicy.

Kazał ja tutaj ustawić Piotr, komes pałacowy,

I w ten sposób roztropnie przepołowił podróż.

Aby raczył o nim pamiętać każdy podróżnik,

kołacząc modlitwą do łaskawego Boga".

Jedna z hipotez sugeruje podobieństwo pomiędzy konińskim słupem, a tzw. mnichem stojącym dziś w Sobótce na Dolnym Śląsku, uchodzącym za zabytek celtycki.




Ratusz

Ciekawostka architektoniczną jest także koniński ratusz, położony dokładnie pośrodku dawnego rynku łączący dwie zbiegające się ulice. Pierwszy ratusz w Koninie wzniesiono prawdopodobnie po 1293 roku. Obok niego mieściły się zapewne jatki i kramy. Było to zgodne z ówczesnymi zasadami budowy miast, gdzie wytyczano rynek, który stanowił serce miasta i na którym stawiano najważniejszy, obok kościoła budynek czyli ratusz. Przez wieki koniński ratusz dzielił losy miasta i jego mieszkańców. Wielokrotnie niszczony na skutek najazdów wroga i klęsk, podnoszony był z ruin przez kolejne pokolenia koninian. Spłonął w czasie najazdu krzyżackiego w roku 1331, a w późniejszych wiekach dwukrotnie niszczyli go Szwedzi. Pierwszy raz w czasie potopu szwedzkiego w roku 1656, a drugi podczas wojny północnej w roku 1707. Kolejne zniszczenia wojenne, powtarzające się epidemie i kryzysy gospodarcze doprowadziły miasto w połowie XVIII w. do głębokiego upadku. Miarą zubożenia był fakt, iż przez kilkadziesiąt lat Konin nie miał ratusza. Władz miasta i jego obywateli nie stać było na jego odbudowę. Ostatecznie jednak przed 1784 r. wybudowano nowy ratusz położony w środkowej części rynku. Niestety i ta budowla spłonęła w kolejnym pożarze miasta. Zdecydowano wówczas nie odbudowywać ratusza na rynku, lecz przenieść go na nowe miejsce u zbiegu ulic Królewskiej i Nowej (obecnie 3 Maja i Wiosny Ludów) i w tym właśnie miejscu pomiędzy 1796 a 1803 rokiem wzniesiono obecny ratusz. Jest to dwukondygnacyjny klasycystyczny gmach, wzniesiony na planie trapezu z rozczłonkowaną czterema kolumnami toskańskimi fasadą, na której znajduje się trójkątny fronton z herbem Konina. Nad dachem znajduje się wieża zegarowa wybudowana w 1829 roku na której zainstalowano zegar przeniesiony z klasztoru cysterskiego z Lądu. Na zapleczu ratusza znajduje się budynek dawnych jatek miejskich, wzniesionych w pierwszej połowie XIX wieku na planie podkowy.




Dworek Zofii Urbanowskiej

Położony w sercu starówki, niegdyś gęsto otoczony drzewami, z typowym dla tego typu budowli ? gankiem. Dworek w 1865 roku mama konińskiej pisarki Zofii Urbanowskiej kupiła za resztki swojego posagu i zapłaciła za niego 3600 rubli srebrem.

Zofia Urbanowska, publicystka i pisarka, autorka m.in. "Księżniczki", "Róży bez kolców" i "Gucia zaczarowanego", zamieszkała w swojej konińskiej rezydencji po powrocie z Warszawy aż do śmierci w 1939 r.

Pierwotnie drewniany dworek z dużym ogrodem wybudował w 1862 roku inżynier Jan Kowalski, który rok wcześniej kupił od magistratu Konina na wieczyste użytkowanie, parcelę o powierzchni 8646 łokci... XIX wieczny budynek w stylu klasycystycznym, z dwuspadowym dachem, konstrukcji murowano-drewnianej przez lata był przebudowywany,  zmieniał swoich właścicieli i funkcje. Mieściła się w nim m.in. ochronka dla dzieci prowadzona przez siostry zakonne, firma prywatna, która gruntownie odnowiła budynek, a obecnie znajduje się tutaj siedziba Urzędu Stanu Cywilnego z bardzo romantyczną Salą Ślubów.




Kościół św. Bartłomieja

Nikt nie wyobraża sobie konińskiej starówki bez tej dumnie prezentującej się w samym centrum starej części miasta budowli - kościoła farnego. To jeden z najstarszych zabytków miasta - kościół p.w. św. Bartłomieja, najprawdopodobniej wzniesiony na przełomie XIV i XV wieku. W kaplicy gotyckiej, powstałej w XV wieku, znajduje się barokowe epitafium starosty konińskiego Krzysztofa Przyjemskiego (zm. 1611). Ołtarz główny jest w stylu neogotyckim, zaś dwa ołtarze boczne są barokowe. W prezbiterium znajduje się wczesnobarokowy nagrobek marszałka koronnego, starosty konińskiego - Stanisława Przyjemskiego. Jedna z najcenniejszych kaplic, ufundowana przez Jana Zemełkę, została dobudowana w 1607 roku. Wewnątrz znajduje się barokowe epitafium z popiersiem jej fundatora i herbem Konina. Ponadto w kościele znajduje się ołtarz rokokowy, późnogotycka rzeźba Matki Bożej z Dzieciątkiem (XVI w.). Obok kościoła wzniesiona na planie krzyża greckiego murowana dzwonnica z 1878 roku. Niezaprzeczalną ciekawostką dotyczącą tego kościoła jest to, że witraże i malowidła w tej budowli wykonał znakomity malarz Eligiusz Niewiadomski, który zapisał się w historii dokonując zamachu na pierwszego prezydenta RP - Gabriela Narutowicza.




Kościół św. Andrzeja Apostoła

Absolutną i niepodważalną perełką gotyckiej architektury w Koninie jest kościół p.w. św. Andrzeja Apostoła w Gosławicach. Niezwykły gotycki kościół od wielu lat intryguje badaczy oryginalnością rozwiązania przestrzennego. Został wzniesiony w pierwszej połowie XV wieku, ufundowany przez właściciela wsi biskupa Andrzeja Łaskarza. Do ośmiobocznej nawy przylegają, tworząc ramiona krzyża, prezbiterium, dwie kaplice i kruchta. Wewnątrz świątyni są trzy neogotyckie ołtarze z końca XIX wieku oraz ośmioboczna chrzcielnica kamienna z początku XVI wieku. Kościół, częściowo zrujnowany w XVII wieku, został odbudowany w latach 1755-75. Dachy i wieżyczka w stylu neogotyckim pochodzą z końca XIX w. Niewątpliwie najbardziej niezwykłym elementem kościoła jest sklepienie nawy. Podobne rozwiązanie posiada kościół w Miszewie w mazowieckiem. Z pierwotnego wyposażenia kościoła po licznych wojnach, pożarach i przebudowach zachowały się tylko drobne, ale bardzo cenne kamienne elementy wystroju architektonicznego w postaci kolekcji 26 herbów rycerskich (pierwotnie było ich 36) wykutych na wspornikach i zwornikach sklepień. W prezbiterium, a więc w miejscu najgodniejszym, znajdują się herby Królestwa Polskiego, króla Władysława Jagiełły i jego aktualnej (drugiej z kolei) żony, Anny Cylejskiej, oraz głównych postaci ówczesnego episkopatu Wśród pozostałych można znaleźć herby polskich delegatów na sobór w Konstancji oraz innych współpracowników, przyjaciół i powinowatych bpa Andrzeja Łaskarza. Jeśli dodamy do tego osiem kolejnych, które wykuto na gotyckiej chrzcielnicy, to mamy tutaj chyba najbogatszy zbiór średniowiecznych herbów polskich, prawdziwy kamienny herbarz, w którym sportretowana została elita Królestwa Polskiego z pierwszej ćwierci XV wieku.




Synagoga

Tuż przy Placu Zamkowym znajduje się budynek bożnicy. Wybudowano go w latach 1825-29. W miejsce poprzedniej drewnianej postawiono  okazałą synagogę, powiększając ją w latach osiemdziesiątych XIX wieku o babiniec. Pieniądze na budynek do studiowania talmudu i dom modlitwy zwany Bejtha - midrasz dał bogaty kupiec koniński Zalman Zander. Do pierwotnego budynku w 1883 roku od strony północnej dobudowano dwukondygnacyjny element z przeznaczeniem na salę modlitwy dla kobiet, a w części zachodniej przedsionek. Zespolone budynki połączyły dwa dwuspadowe dachy. Sala główna niegdyś w całości dekorowana, obecnie ma zachowane pierwotne, w części zrekonstruowane malowidła na ścianie wschodniej i na czterech kolumnach. W ścianie wschodniej znajduje się szafa - aron ha-kodesz - w świątyni żydowskiej bardzo ozdobna, zasłaniana tkaniną (parochet) - na przechowywanie rodałów czyli fragmentów Tory. Między kolumnami znajdowała się bima - almemor - miejsce czytania rodałów w czasie modlitwy.




Klasztor o.o. Reformatów

Na skarpie, z dala od gwaru i ulicznego ruchu, otoczony okazałymi drzewami stoi klasztor. Powstał w 1631 roku na gruncie ofiarowanym przez Stefana Modlibowskiego, dziedzica Modlibogowic i Wardzynia. Pierwszy drewniany kościół spłonął w 1661 roku. Z fundacji Teofilii Wiśniowieckiej wzniesiono nową murowaną świątynię. Jest to budowla jednonawowa, utrzymana w formach późnego baroku, zbudowana na rzucie prostokąta, z takim samym prezbiterium. Od wschodu brat Mateusz Osiecki wzniósł w 1733 roku zespół murowanych budynków klasztornych. Po upadku powstania styczniowego klasztor został zlikwidowany, a jego zabudowania wykorzystano m.in. na potrzeby rosyjskiego garnizonu wojskowego i szpitala. Ciekawostką jest to, że lewy ołtarz boczny w poniedziałki jest zasuwany obrazem przedstawiającym św. Franciszka z Asyżu, ponieważ w poniedziałek w parafiach franciszkańskich w całej Polsce oddaje się cześć temu właśnie świętemu. Natomiast prawy ołtarz boczny, we wtorki jest zasuwany obrazem św. Antoniego, ponieważ we wtorki w parafiach franciszkańskich w całej Polsce oddaje się cześć temu właśnie świętemu.




Kamienica Zemełki i Plac Wolności

Prosta budowla, tak naprawdę niczym nie wyróżniająca się w swojej bryle architektonicznej ale za to nosząca na swych murach ślady bolesnej historii tego miasta - Kamienica Zemełki. Wybudowana w II połowie XVI wieku.

W 1866 r. budynek został przekazany przez ówczesnego właściciela, zacnego obywatela Konina Walentego Modrzejewskiego na potrzeby konińskiej szkoły średniej. Przed II Wojną Światową mieściło się tam 8-klasowe Męskie Gimnazjum Humanistyczne z łaciną. Po wybuchu II Wojny Światowej i wkroczeniu do Konina hitlerowców, 22.09.1939 r. pod murami Domu Zemełki wykonano egzekucję na dwóch obywatelach Konina: Polaku Aleksandrze Kurowskim i Żydzie i Mordechaju Słodkim. Egzekucja ta miała na zawsze wybić koninianom z głowy wszelki opór przeciwko nowym władzom niemieckim. Ślady po kulach karabinowych są widoczne do dziś. Nad wejściem do budynku znajduje się tablica (1917 r.) poświęcona Tadeuszowi Kościuszce. W 1984 r. odsłonięto tablicę upamiętniającą  siedem osób zamordowanych przez niemieckich żołnierzy 11.09.1918 r.

Pisząc o Kamienicy Zemełki nie sposób nie wspomnieć samego Jana Zemełki. Był doktorem medycyny, wybitnym lekarzem, zdolnym finansistą, człowiekiem bardzo zamożnym i jednocześnie dobroczyńcą o wielkim sercu,  zapisał się złotymi zgłoskami w historii Konina i Kalisza. Wielokrotny wójt, rajca i burmistrz Kalisza,  dobrodziej kolegium mansjonarskiego w Koninie i specjalistycznej biblioteki parafialnej tegoż kolegium. Darczyńca Szpitala Św. Ducha w Koninie i Szpitala Św. Trójcy w Kaliszu. Fundator dwóch najstarszych w Polsce katedr medycznych - anatomii i botaniki lekarskiej Uniwersytetu Krakowskiego (1602r.). Twórca fundacji stypendialnej dla synów mieszczan z Konina, Koła i Kalisza na Uniwersytecie w Krakowie. Zmarł bezpotomnie 27.12.1607 r. Jego ciało spoczęło w rodzinnym Koninie w podziemiach kaplicy Św. Jana Chrzciciela, przyległej do kościoła farnego. Jan Zemełka ufundował kaplicę przy kościele farnym. Jest ona zaliczana do wspanialszych budowli kopułowych w Wielkopolsce.




Kościół św. Ducha

Przy opisie tego kościoła można by rzec, że wszystkie drogi prowadzą właśnie do niego. U wejścia do kościoła ewangelicko-augsburskiego św. Ducha w Koninie zbiega się bowiem kilka ulic miasta. Położony na niewielkim wzniesieniu dumnie świadczy o wielokulturowej historii Konina. Pierwszy zbudowany został w 1422 roku. Obecny kościół murowany, który znajduje się nieco bardziej na południe od poprzedniej, drewnianej świątyni powstał w latach 1853 - 54. Wieżę nadbudowano w 1872 roku. Jego obecny wygląd w stylu neoromanizmu nadreńskiego nadano mu w czasie renowacji w latach 1906 - 09.

Skromne, minimalistyczne wnętrze jednoprzestrzenne, utrzymane jest w tonacji bieli. Bardzo oryginalnym rozwiązaniem jest strop złożony z półokrągłych odcinków bali, które dzielą go na 15 kwadratowych pól wypełnionych półsferycznymi czaszami (konstrukcja z metalowych prętów obrzucona gipsem). W prezbiterium znajduje się piękny, drewniany neoromański ołtarz z obrazem Chrystusa nauczającego oraz utrzymana w podobnym stylu ambona. Przy kościele znajduje się zabytkowa pastorówka z 1840 r.




Kościół św. Wojciecha

Jeden z ciekawiej położonych kościołów w Koninie. Kościół św. Wojciecha znajduje się bowiem w malowniczym zakątku miasta, w jego nowej części, nieopodal leniwie rozlewającej się Warty, z przepięknymi na nią widokami. Pierwotna, drewniana świątynia istniała tutaj prawdopodobnie już w XV wieku. W 1785 roku drewniany kościół został zastąpiony murowanym, w 1884 został przebudowany by w latach 1905-14 przybrać ostateczną, istniejącą do dziś formę.

Nie jest to stylowo jednorodna budowla. Występują w niej elementy renesansowe, barokowe i klasycystyczne. Wewnątrz, w ołtarzu znajduje się obraz św. Rocha, zdobiony srebrną sukienką datowaną na 1678 r. a przed kościołem stoi szesnastowieczna, kamienna figura św. Wojciecha.